planetnews

Στενεύουν οι δρόμοι της Θεσσαλονίκης

Οι άλλοτε ένθερμοι υποστηρικτές των ποδηλατόδρομων τούς κοιτούν πλέον με απογοήτευση. «Γι’ αυτό αγωνιστήκαμε;», αναρωτιούνται ποδηλάτες που έδωσαν μάχες με οδηγούς ταξί, θρασείς γιωταχήδες και απρόσεκτους πεζούς. Πλέον τα διαχωριστικά λάστιχα έχουν καταστραφεί, οι κάδοι βρίσκονται παρατημένοι πάνω στην ειδική άσφαλτο, ενώ, το χειρότερο, δεκάδες Ι.Χ. παρκάρουν έξω από τους ποδηλατόδρομους στενεύοντας απελπιστικά τους δρόμους.


 

Της Χριστίνας Ταχιάου

Στις οδούς Σαλαμίνος και Κουντουριώτου η κατάσταση είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς η κυκλοφορία γίνεται με έναν τελείως παράλογο τρόπο. Τις περισσότερες ώρες της ημέρας υπάρχουν αυτοκίνητα παρκαρισμένα εκατέρωθεν των ποδηλατόδρομων, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ουσιαστικά λωρίδα κυκλοφορίας για τα οχήματα που στρίβουν από την Κουντουριώτου στη Σαλαμίνος. Στους κινδύνους που εγκυμονεί αυτή η κατάσταση για τους ίδιους τους ποδηλάτες δεν θα αναφερθούμε, καθώς είναι αυτονόητοι.
Οι διαπληκτισμοί των οδηγών είναι μόνιμοι, όπως και η προκλητική αδιαφορία αυτών που παρκάρουν έξω από τους ποδηλατόδρομους. Το ίδιο προκλητική βεβαίως είναι η αδιαφορία των αρχών που έχουν την ευθύνη της αστυνόμευσης.

Πλατείες παρανομίας

Στους πρώτους μήνες λειτουργίας των ποδηλατόδρομων υπήρχε ένα είδος σεβασμού αλλά και περιέργειας για το project από οδηγούς, πεζούς και επαγγελματίες. Η δημοτική αστυνομία έκοβε κλήσεις και έπαιρνε πινακίδες σε καθημερινή βάση. Η σύσταση της «ποδηλατοαστυνομίας» δημιούργησε προσδοκίες περιφρούρησης των ποδηλατόδρομων, κάτι που ίσχυσε για ένα διάστημα. Όμως γρήγορα τα μέτρα χαλάρωσαν. Ο πρώτος δρόμος στον οποίο εμφανίστηκαν παρκαρισμένα αυτοκίνητα έξω από τις λωρίδες για τα ποδήλατα ήταν η Δωδεκανήσου, επί της οποίας μάλιστα στεγάζεται το αστυνομικό τμήμα Πλατείας Δημοκρατίας. Βεβαίως η ύπαρξη ενός αστυνομικού τμήματος από μόνη της δεν συνεπάγεται την έλλειψη παρανομίας. Το αντίθετο μάλιστα συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις, όπως στην Αριστοτέλους, επί της οποίας στεγάζεται το αστυνομικό τμήμα Λευκού Πύργου. Η πεζοδρομημένη Αριστοτέλους είναι η χαρά του κάθε οδηγού τροχοφόρου, καθώς είναι άριστη κάθετη δίοδος από την Εγνατία στην Τσιμισκή. Όπως οι αστυνομικοί του τμήματος Λευκού Πύργου επιτρέπουν στους οδηγούς τη δίοδο, έτσι και αυτοί του τμήματος Πλατείας Δημοκρατίας επιτρέπουν την παράνομη, παράλογη και καταχρηστική στάθμευση έξω από τους ποδηλατόδρομους.
Για τους τύπους να θυμίσουμε ότι στην Αριστοτέλους υπάρχουν κάποιες λωρίδες για τα ποδήλατα, οι οποίες δεν χρησιμεύουν παρά μόνο στα οχήματα ανεφοδιασμού των καταστημάτων, τα οποία βρίσκουν πρώτης τάξεως σημάδια για τα σημεία όπου τους βολεύει να σταθμεύσουν, για να φορτώσουν και να ξεφορτώσουν. Το ωράριο φόρτωσης-εκφόρτωσης φυσικά δεν τηρείται. Έτσι κι αλλιώς στην Ελλάδα η έκφραση «Φίλε, να φορτώσω λίγο» σημαίνει μία ιερή διαδικασία που δεν νοείται να μη γίνεται σεβαστή έστω και για λόγους νομιμότητας.

Δήμος: «Δεν μπορώ να αστυνομεύσω…»

Το αισθητικό κομμάτι απασχολεί σίγουρα ελάχιστους. Είναι τριτοκοσμική η εικόνα των αυτοκινήτων έξω από τους ποδηλατόδρομους και δεν τιμά κανέναν. Οι παρκαρισμένοι μοιάζουν με εκδικητές: «Μου ’κοψες το χώρο στάθμευσης; Θα μου το πληρώσεις» είναι η λογική τους. Ας σταθούμε στο ζήτημα της παρανομίας όμως. Ο αντιδήμαρχος Δημοτικής Αστυνομίας του δήμου Θεσσαλονίκης Θεόδωρος Αθανάσαρος αρνείται ότι υπάρχει αδράνεια από την πλευρά του. Μάλιστα επαναλαμβάνει τα ίδια, κάθε φορά που ρωτάμε για την άσκηση οποιασδήποτε αρμοδιότητας της υπηρεσίας του. «Οι αστυνομικοί μας κάνουν ό,τι μπορούν. Τα δέκα άτομα με τα ποδήλατα περιπολούν συνεχώς και κόβουν κλήσεις. Γιατί λέτε ότι δεν υπάρχει αστυνόμευση;». Στην ερώτηση πόσες κλήσεις κόβονται την ημέρα στα σημεία των ποδηλατόδρομων δεν παίρνουμε απάντηση. «Δεν έχω τώρα τα στοιχεία. Πάντως κάθε μέρα τα παιδιά είναι εκεί και γράφουν». Και κάθε μέρα τα παρκαρισμένα είναι εκεί. «Δεν έχω τόση δύναμη, για να ελέγχω τον ποδηλατόδρομο όλο το 24ωρο. Το βράδυ, ας πούμε, δεν μπορούμε να τους αστυνομεύσουμε. Πρέπει να βλέπουμε πού καπνίζει ο κόσμος. Έχουμε 5.000 παράνομους μικροπωλητές. Έχουμε 20.000 -μπορεί να λέω και λίγα- παράνομα παρκαρισμένα αυτοκίνητα σε όλο το δήμο Θεσσαλονίκης. Δεν φτάνουν οι αστυνομικοί μας».
Για τον κ. Αθανάσαρο για όλα φταίει «το διαλυμένο κράτος, που δεν παίρνει υπόψη τις ανάγκες των υπηρεσιών. Πού να πρωτοπάμε; Να χτυπήσουμε το παράνομο εμπόριο; Δεν βλέπει το κράτος πόσα λεφτά χάνει από αυτή τη δραστηριότητα; Τι παραπάνω να κάνω εγώ;».
Ο Βαγγέλης Δημητρίου, αντιδήμαρχος Δημοτικών Έργων και Κυκλοφορίας, δεσμεύεται ότι η συντήρηση των ποδηλατόδρομων θα γίνει σύντομα. «Ο ποδηλατόδρομος καταστράφηκε μόνο σε σημεία όπου ανεβαίνουν φορτηγά και πούλμαν. Η μελέτη ήταν για αντοχή σε μεγάλο φορτίο. Φανταστείτε τι πιέσεις δέχτηκε, για να χαλάσει. Στο Βυζαντινό Μουσείο, για παράδειγμα, όπου τα τουριστικά λεωφορεία παρκάρουν παράνομα απ’ έξω…».
Τα έργα για τους ποδηλατόδρομους των 12 χιλιομέτρων στο δήμο Θεσσαλονίκης κόστισαν 1.500.000 ευρώ και σχεδιάζεται η επέκταση προς την Τούμπα και τη Χαριλάου.

Πολλά ποδήλατα, πολλοί κάδοι

 Η αδυναμία του δήμου Θεσσαλονίκης να ελέγξει την κατάσταση δεν φαίνεται μόνο στην έλλειψη (ή έστω στην ανεπάρκεια) αστυνόμευσης. Φαίνεται για παράδειγμα στον τομέα της καθαριότητας, με τους εργαζόμενους να μην προσέχουν στην επανατοποθέτηση των κάδων στους ειδικούς χώρους μετά το άδειασμά τους αλλά και στον πλημμελή καθαρισμό από τα απομεινάρια των σκουπιδιών. «Δε φαντάζεσαι πόσα ποδήλατα παθαίνουν λάστιχο από γυαλιά που μένουν μετά το άδειασμα των κάδων», λέει ο Κώστας Συμελίδης, ιδιοκτήτης καταστήματος με ποδήλατα στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και ιδρυτής του Bikerespect, της ομάδας που προωθεί την ιδέα του ποδηλάτου. «Σχεδόν όλα τα σκασμένα λάστιχα που μου φέρνουν για επιδιόρθωση έχουν γυαλιά μέσα». Ωστόσο ο κ. Συμελίδης επισημαίνει ότι οι ποδηλάτες επιμένουν να χρησιμοποιούν τα οχήματά τους παρ’ όλες τις δυσκολίες. «Τα ποδήλατα έχουν αυξηθεί πολύ στη Θεσσαλονίκη τελευταία. Πιστεύουμε ότι η σωστή λειτουργία των ποδηλατόδρομων θα έδινε ακόμη μεγαλύτερη ώθηση. Από την εμπειρία μας σε αυτό το χρόνο που λειτουργούν βλέπουμε ότι υπάρχουν πολλές δυσκολίες. Για παράδειγμα στην οδό Καλλάρη δεν υπάρχει ποδηλατόδρομος. Στη Δωδεκανήσου και την Αναγεννήσεως έχει καταργηθεί λόγω παράνομης στάθμευσης και φορτοεκφορτώσεων. Στην Κουντουριώτου και τη Σαλαμίνος η κατάσταση είναι δραματική. Στην παλιά παραλία οι παράνομοι πωλητές δημιουργούν ασφυξία».

Μία εξέδρα στη θάλασσα

Με πρωτοβουλία του Bikerespect το αρχιτεκτονικό γραφείο Architettura Visuale των Γιάννη Σκουλαρίδη και Αριστείδη Γκάνη κάνει μία πρόταση για διαπλάτυνση της παλιάς παραλίας με τη δημιουργία μιας εξέδρας στην οποία θα κινούνται τα ποδήλατα. «Η κατάσταση αυτή τη στιγμή είναι απαράδεκτη. Μάλιστα υπάρχει το παράδοξο για τους πεζούς να πρέπει να περάσουν από τη λωρίδα των ποδηλάτων, προκειμένου να κινηθούν με τα πόδια. Η δική μας πρόταση είναι να τοποθετηθεί μία μεταλλική κατασκευή πλάτους 4 μέτρων. Από αυτά το 2,80 προορίζεται για ποδήλατα και το 1,20 μπορεί να είναι ένας μικρός πεζόδρομος στο χείλος της εξέδρας. Το μήκος είναι 1.350 μέτρα από το Λευκό Πύργο έως το λιμάνι», εξηγεί ο κ. Σκουλαρίδης.
Ως προς το κόστος οι δύο μελετητές υπολογίζουν ότι δεν ξεπερνά το 1.500.000 ευρώ. «Η στήριξη είναι μεταλλική και έχουμε υπολογίσει και την τοποθέτηση ταρτάν για τα ποδήλατα. Κάτι τέτοιο θα αποσυμφόριζε την περιοχή και θα δημιουργούσε νέα αισθητικά και πρακτικά δεδομένα».

Λεωφορείον η πιάτσα

 ΑΠΟΨΗ Κυκλοφοριακά ημίμετρα

Στους λεωφορειόδρομους η κατάσταση είναι εξίσου τραγελαφική. Η υπουργική απόφαση του 2008 για πιλοτική είσοδο των ταξιτζήδων της Θεσσαλονίκης στις λωρίδες των λεωφορείων, προκειμένου να προσεγγίσουν τις εσοχές επιβιβάζοντας και αποβιβάζοντας κόσμο, κατέληξε, όπως όλα άλλωστε, σε πλήρες ξεχείλωμα. Οι ταξιτζήδες λόγω έλλειψης δουλειάς στέκονται αρκετή ώρα στις πιάτσες, που δεν είναι πιάτσες αλλά λωρίδες για τα λεωφορεία.
Το φαινόμενο παρατηρείται στη Βασιλίσσης Όλγας, στην Τσιμισκή στο ύψος της Αριστοτέλους και της Ικτίνου, ενώ οι «κανονικές» πιάτσες της Μητροπόλεως δημιουργούν άλλου είδους προβλήματα. Η πιάτσα στη Μητρόπολη συγκεντρώνει το ενδιαφέρον τόσων ταξιτζήδων, που πολλές φορές η ουρά των ακίνητων οχημάτων φτάνει μέχρι την Τσιμισκή, αφού διασχίζει την Αγίας Σοφίας.
Όσο για την εξίσου πολυσύχναστη πιάτσα στο «Ολύμπιον», τα όριά της είναι δυσδιάκριτα. Στις ώρες αιχμής εκτείνεται σε όλο το αριστερό ρεύμα της Μητροπόλεως μέχρι την Κομνηνών, ενώ αργά τη νύχτα υπάρχουν ταξί σταματημένα και στο δεξιό ρεύμα από την Κομνηνών μέχρι το ύψος των Λαδάδικων.
Με δεδομένο ότι η αριστερή λωρίδα της Μητροπόλεως χρησιμοποιείται ως νόμιμος χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων και τα ταξί κάνουν πιάτσα δίπλα σε αυτή, στην πράξη ο μόνος χώρος που μένει για να κινηθούν τα αυτοκίνητα είναι η λωρίδα των λεωφορείων.

---

Γράφει ο Πέτρος Κρητικός*

Τους τελευταίους μήνες λειτουργούν σε κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης πολλές νέες πιάτσες ταξί, όπως επί της Βασ. Όλγας απέναντι από το Κολοσσαίο και στη διασταύρωση Τσιμισκή και Αριστοτέλους. Τι κοινό έχουν όλες οι παραπάνω; Είναι παράνομες, αφού ξεφύτρωσαν στις εσοχές που προβλέπονται για αποβίβαση και επιβίβαση επιβατών ταξί.
Η ιστορία ξεκινά την άνοιξη του 2008: Θέλοντας να εξυπηρετήσει την κομματικά προσκείμενη συντεχνία των οδηγών και ιδιοκτητών ταξί, ο τότε υπουργός Μεταφορών Μιχάλης Λιάπης επιτρέπει με υπουργική απόφαση τη χρήση των λεωφορειολωρίδων της πόλης από τα ταξί. Οι ειδικοί ξεσηκώνονται και οι ταξιτζήδες δεσμεύονται ότι θα σταματούν όχι στις λεωφορειολωρίδες αλλά μόνο στις ειδικές εσοχές. Στην πράξη δεν έκαναν καν τον κόπο να εισέρχονται στην εσοχή, αλλά σταματούσαν δίπλα της και πάνω στη λεωφορειολωρίδα. Στη συνέχεια σταματούσαν σε οποιοδήποτε σημείο της. Και πρόσφατα χρησιμοποιούν την εσοχή ως πιάτσα. Επειδή όμως ο χώρος της πιάτσας επαρκεί μόνο για δύο ταξί, τα υπόλοιπα μπλοκάρουν τη λεωφορειολωρίδα. Αποτέλεσμα; Οι λεωφορειολωρίδες ουσιαστικά δεν λειτουργούν.
Το παραπάνω αποτελεί χείριστο δείγμα αυθαιρεσίας των οδηγών ταξί από τη μια και προκλητικής ανοχής από την πολιτεία από την άλλη. Η λύση είναι απλή: απαγόρευση εισόδου των ταξί στις λεωφορειολωρίδες. Θέση που το ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ως αντιπολίτευση, αλλά δεν τόλμησε να εφαρμόσει στους δεκατέσσερις μήνες της διακυβέρνησής του. Απορίας άξιον, αφού ο γενικός γραμματέας και οι υφυπουργοί Υποδομών και Μεταφορών είναι βουλευτές Θεσσαλονίκης.

Ένα άλλο πρόβλημα έχει προκύψει με τους ποδηλατοδρόμους. Η ιδέα των ποδηλατοδρόμων είναι καταρχήν σωστή. Σε μία πόλη με επίπεδο έδαφος και εξαιρετικές καιρικές συνθήκες το ποδήλατο μπορεί να αποτελέσει εναλλακτικό τρόπο μετακίνησης κυρίως για μικρές και μεσαίες αποστάσεις.
Όμως παγκοσμίως ο ποδηλατόδρομος χρησιμοποιείται και ως μέσο για την κυκλοφοριακή και αισθητική αναβάθμιση των δρόμων που διασχίζει, αφού συνήθως συνοδεύεται από ανακατασκευή οδοστρωμάτων, αναπλάσεις πεζοδρομίων, μέτρα ήπιας κυκλοφορίας, ελεγχόμενη στάθμευση κτλ. Στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης ο σχεδιασμός (;) δεν έλαβε υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όχι της πόλης αλλά ούτε καν των οδών. Στην Κουντουριώτη η λωρίδα ανόδου από λιμάνι προς Πολυτεχνείου δεν υφίσταται πια, αφού έχει καταληφθεί από τον ποδηλατόδρομο και σταθμευμένα Ι.Χ. Στην Παλιά Παραλία οι πεζοί αναγκάζονται να κινούνται στο μισό πλακόστρωτο. Έτσι δημιουργείται μία ανταγωνιστική αντιμετώπιση σε βάρος των ποδηλατών που δυσκολεύει τη μετακίνηση όλων. Το παραπάνω «κατόρθωμα» αποδεικνύει την τεχνική προχειρότητα, τη διοικητική βιασύνη και τελικά την έλλειψη οράματος για την πόλη, ενώ μεσοπρόθεσμα ενδέχεται να απαξιώσει το ποδήλατο ως αστικό μέσο μετακίνησης.
Η πρότασή μας είναι ξεκάθαρη: επανασχεδιασμός του ποδηλατοδρόμου με διεθνή αντίληψη και ένταξη στο γενικότερο συγκοινωνιακό γίγνεσθαι της πόλης.

* Ο Πέτρος Κρητικός είναι συγκοινωνιολόγος.

Πηγή: makthes.gr